Debaty sejmoweII Kadencja

Interpelacja w sprawie rządowego projektu ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

   Korzystając z uprawnień przyznanych na mocy art. 118 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, kieruję na ręce Pana Marszałka interpelację poselską do Ministra Finansów Pana Andrzeja Raczko w sprawie rządowego projektu ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.    Na przestrzeni ostatnich lat ponownie projektowane są zmiany w dziedzinie finansowania jednostek samorządu terytorialnego-wywołując po raz kolejny dyskusję na temat ich celowości, słuszności, a przede wszystkim skutków dla funkcjonowania samorządu. Ideą zaproponowanego przez Radę Ministrów projektu ustaw o dochodach jednostek samorządu terytorialnego jest zwiększenie dochodów samorządu gminnego - jednocześnie znosząc dotacje i subwencje. Ustawa nie proponuje przyznania żadnych dodatkowych dochodów poza 5-procentowym udziałem związanym z realizacją zadań zleconych. Wiele z gmin w małym stopniu zurbanizowanych, w których przeważają tereny rolnicze, z tego tytułu uzyska zaledwie znikome dochody. Także zwiększenie udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych dla ww. gmin może okazać się niewystarczające, by zrekompensować uszczuplenie dochodów wywołane likwidacją ustawowych dotacji oraz subwencji. Dochody z udziału w podatku od osób fizycznych zależą w gruncie rzeczy od koniunktury gospodarczej, stopy bezrobocia. Oba te wskaźniki nie wyglądają najlepiej na terenach gmin o przewadze ludności utrzymującej się z produkcji rolnej.    Duże obawy rodzi także pomysł ustalania wielkości subwencji oświatowej corocznie w ustawie budżetowej w sposób kwotowy, pomijając dotychczas występujące gwarancje - minimum 12,8% planowanych dochodów budżetu państwa.    Ponadto subwencje: wyrównawcza i równoważąca jako dochody gmin to pomysł, który poza wprowadzeniem skomplikowanego systemu subwencjonowania może okazać się przyczyną obniżenia dochodów, gdyż podatki uchwalane w gminach o charakterze rolniczym są stosunkowo niskie w porównaniu do gmin, na których przeważają tereny miejskie. W projekcie również pomija się subwencje rekompensacyjne w sytuacji, kiedy dotychczas stanowiły one znaczący udział w budżetach gmin ,w związku z częściową likwidacją podatku od środków transportu, czy utraty dochodów z tytułu ustawowych ulg i zwolnień dotyczących zakładów pracy chronionej.    Przedstawione wyżej wątpliwości wywołują wiele uzasadnionych obaw środowisk samorządowych. Wiążą się one m.in. z polityką budżetową gmin. Jak wiadomo, tylko stabilizacja przepisów regulujących funkcjonowanie samorządu, zwłaszcza w sferze jego finansów, gwarantuje realizowanie przedsięwziętych inwestycji bez konieczności zadłużania ponad miarę gminnych budżetów. Istotny aspekt projektowanych zmian legislacyjnych stanowi stopień wykorzystania środków strukturalnych przeznaczonych na aktywizację terenów wiejskich. Bez ustawowego wyposażenia w odpowiednie instrumentarium w tym zakresie - samorządy gminne mogą mieć problemy z wykorzystaniem tych środków.    Wobec powyższego pozwalam sobie zwrócić się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:    1. W jaki sposób Resort Finansów planuje przeciwdziałać realnej groźbie spadku dochodów gmin, na których przeważają obszary wiejskie?    2. Jakie instrumenty zawarte w ustawie mają służyć lepszej absorpcji przez gminy środków unijnych?    3. Jak w związku z projektem ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego uregulowana zostanie sprawa szczegółowych zasad obliczania i trybu przekazywania gminom kwoty rekompensującej dochody utracone z tytułu ustawowych ulg i zwolnień w podatkach stanowiących dochody własne gminy, określonych w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych?    Z wyrazami szacunku    Poseł Stanisława Kalemba    Poznań, dnia 17 września 2003 r.