Debaty sejmoweII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie opieki medycznej w placówkach dla dzieci i młodzieży niesłyszących

   W odpowiedzi na interpelację pani poseł Katarzyny Marii Piekarskiej, przekazaną przy piśmie SPS-0202-1904/99 z dnia 13 maja 1999 r., w sprawie opieki medycznej w placówkach dla dzieci i młodzieży niesłyszących uprzejmie wyjaśniam:    Wdrażany proces reform społecznych w naszym kraju tworzy nowe uwarunkowania prawno-organizacyjne dla funkcjonowania m.in. systemów ochrony zdrowia i edukacji, które odgrywają niebagatelną rolę w opiece państwa nad dziećmi i młodzieżą. Zgodnie z obowiązującymi uregulowaniami prawnymi, a w szczególności ustawą z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa (DzU nr 106, poz. 668), między gminę i powiat zostały rozdzielone zadania dotyczące szkół podstawowych i gimnazjalnych (gmina) oraz ponadpodstawowych i ponadgimnazjalnych (powiat). Powyższy stan rzeczy dotyczy także placówek dla dzieci niepełnosprawnych. Zatem w nowej rzeczywistości prawnej jednoznacznie określono rolę samorządów terytorialnych i kas chorych.    Postanowienia ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (DzU nr 28, poz. 153 z późn. zm.) wiążą prawo dziecka do świadczeń zdrowotnych z faktem realizacji obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego przez ich rodziców lub (w przypadku dzieci niebędących na wyłącznym utrzymaniu osoby podlegającej ubezpieczeniu) szkołę, placówkę opiekuńczo-wychowawczą, resocjalizacyjną czy dom pomocy społecznej. Postanowienie art. 170 pkt 25 tej ustawy powoduje utratę mocy prawnej przepisu art. 92 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (DzU z 1996 r. nr 67, poz. 329 i nr 106, poz. 496) określającego prawo uczniów do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych oraz upoważniającego ministra zdrowia i opieki społecznej do określenia w drodze rozporządzenia zakresu, organizacji oraz form opieki zdrowotnej nad uczniami.    Zakres świadczeń zdrowotnych przysługujących ubezpieczonym określony jest w art. 31 ust. 1 wymienionej ustawy. Z treści tego przepisu wynika, że zakres świadczeń, do których uprawnieni są ubezpieczeni, jest taki sam dla dzieci jak i dorosłych. Zgodnie z tym osobom ubezpieczonym przysługują, na zasadach określonych w ustawie, świadczenia zdrowotne mające na celu m.in.: zachowanie zdrowia oraz zapobieganie chorobm i urazom, wczesne wykrywanie chorób, leczenie, zapobieganie niepełnosprawności i jej ograniczanie.    W celu realizacji tych uprawnień kasa chorych zapewnia ubezpieczonemu w szczególności:    - badania i poradę lekarską,    - badania diagnostyczne,    - leczenie,    - rehabilitację leczniczą,    - świadczenia pielęgniarskie,    - opiekę profilaktyczną,    - zaopatrzenie w leki i materiały medyczne,    - zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze oraz lecznicze środki techniczne,    - orzekanie o stanie zdrowia.    Zacytowany z przepisów ustawy zakres świadczeń zdrowotnych w odniesieniu do grupy dzieci i młodzieży jest taki sam, jak obowiązujący w latach poprzednich na podstawie przepisów rozporządzenia ministra zdrowia i opieki społecznej w sprawie zakresu, organizacji oraz form opieki zdrowotnej nad uczniami. Jednakże sposób organizacji opieki nad tą grupą, w tym zakres, terminy i częstotliwość wykonywania badań profilaktycznych, uzależniony jest od decyzji poszczególnych regionalnych kas chorych.    W celu zapewnienia ubezpieczonym świadczeń zdrowotnych kasa chorych zawiera umowy ze świadczeniodawcami - art. 4 ust. 2, art. 53 oraz art. 169 wymienionej ustawy. W świetle art. 7 tej ustawy przez świadczeniodawcę rozumie się zakład opieki zdrowotnej wykonujący zadania określone w jego statucie, osobę wykonującą zawód medyczny w ramach indywidualnej lub specjalistycznej praktyki albo osobę, która uzyskała fachowe kwalifikacje do udzielania świadczeń zdrowotnych i udziela ich w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. W większości świadczenia należące do zadań podstawowej opieki zdrowotnej są zapewnione poprzez umowy z samodzielnymi publicznymi lub niepublicznymi zakładami opieki zdrowotnej, które w swej ofercie wykazywały te świadczenia jako jedno z zadań statutowych. Zawierane są też umowy z lekarzem rodzinnym (lub zespołem lekarza rodzinnego) oraz pielęgniarką posiadającą specjalizację w zakresie pielęgniarstwa środowiska nauczania i wychowania. Tak więc forma zatrudnienia pracowników realizujących świadczenia medyczne na rzecz uczniów nie ma charakteru jednolitego.    Świadczenia zdrowotne realizowane na rzecz dzieci i młodzieży finansowane są ze środków regionalnych kas chorych.    W pierwszych miesiącach wdrażania reformy systemu ochrony zdrowia ujawniły się pewne niepożądane zjawiska związane z organizacją opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą. Do Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej wpłynęły pojedyncze informacje o trudnościach związanych z kontraktowaniem świadczeń zdrowotnych m.in. w zakresie medycyny szkolnej.    W związku z przedstawionymi nieprawidłowościami zidentyfikowane zostały obszary zagrożenia opieki zdrowotnej nad dziećmi, pozostające w związku z procesem wdrażanych reform. Zagrożenia te przede wszystkim dotyczyły możliwości wystąpienia ograniczenia dostępności dzieci i młodzieży uczącej się do odpowiedniej jakości świadczeń zdrowotnych, w tym:    - do badań przesiewowych, stanowiących wstępną ocenę prawidłowości rozwoju dzieci i młodzieży,    - utrzymania dotychczasowego poziomu szczepień, najskuteczniejszej metody zapobiegania występowaniu chorób zakaźnych,    - zapewnienia niezbędnej opieki medycznej dzieciom przebywającym w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, w tym w domach dziecka.    W celu utrzymania dotychczasowego poziomu opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą podjęte zostały doraźne działania przeciwdziałające występowaniu i powtarzaniu się niepożądanych zjawisk. Decyzją pełnomocnika rządu do spraw wprowadzenia powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego pełnomocnicy regionalnych kas chorych zostali zobligowani do posiłkowego stosowania podczas kontraktowania świadczeń na rzecz dzieci zasad określonych w uchylonym rozporządzeniu ministra zdrowia i opieki społecznej z dnia 5 listopada 1992 r. w sprawie zakresu, organizacji oraz form opieki zdrowotnej nad uczniami. W związku z brakiem odpowiedniej podstawy prawnej rozwiązanie takie może być traktowane wyłącznie jako tymczasowe. Ponadto główny inspektor sanitarny powołał zespół do spraw monitorowania realizacji szczepień ochronnych, którego zadaniem jest bieżąca analiza wykonywania szczepień ochronnych i współdziałanie w tym zakresie z wyznaczonymi przedstawicielami kas chorych. Równocześnie, w efekcie licznych interwencji dyrektorów domów dziecka oraz przedstawicieli Ministerstwa Edukacji Narodowej, kasy chorych zawarły umowy z dyrektorami zakładów opieki zdrowotnej zatrudniającymi pielęgniarki realizujące świadczenia na rzecz podopiecznych tych placówek.    Przedstawione wyżej przeciwdziałania zagrożeniom opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą stanowią rozwiązanie doraźne.    Rozwiązania trwałe i skuteczne z punktu widzenia prawa mogą umożliwić odpowiednie przepisy ustawowe. Jedynym aktualnie obowiązującym przepisem pozwalającym w części rozwiązać zaistniałe problemy w opiece zdrowotnej nad dziećmi jest przepis art. 55a ust. 2 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, nakładający na ministra zdrowia i opieki społecznej obowiązek określenia w drodze rozporządzenia zasad i warunków, jakim powinien odpowiadać plan zabezpieczenia ambulatoryjnej opieki zdrowotnej, uwzględniającej zapewnienie ubezpieczonym całodobowego dostępu do świadczeń lekarskich i pielęgniarskich oraz niezbędną dla tego celu liczbę lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej lub rodzinnych, lekarzy specjalistów, pielęgniarek i położnych i innych świadczenidawców. Przygotowany przez Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej i przekazany do uzgodnień międzyresortowych projekt takiego rozporządzenia uwzględnia warunki niezbędne do zapewnienia dzieciom zadań profilaktycznych realizowanych zarówno w środowisku domowym, jak i w środowisku nauczania i wychowania, również w placówkach opiekuńczo-wychowawczych. Niemniej należy stwierdzić, że jest to rozwiązanie niewystarczające z punktu widzenia możliwości zachowania dotychczasowego zakresu świadczeń na rzecz dzieci. W tym celu niezbędne wydaje się być ustawowe upoważnienie ministra zdrowia i opieki społecznej do określenia szczegółowego zakresu i terminów badań profilaktycznych dzieci i młodzieży.    Minister    Franciszka Cegielska    Warszawa, dnia 7 czerwca 1999 r.