Debaty sejmoweII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zatrudniania pielęgniarek w placówkach opiekuńczo-wychowawczych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację posła Bogdana Lewandowskiego, przekazaną przy piśmie z dnia 20 stycznia 2000 r., znak sprawy: SPS-0202-3122/00, w sprawie zatrudniania pielęgniarek w placówkach opiekuńczo-wychowawczych uprzejmie udzielam odpowiedzi na pytania.    W nawiązaniu do wstępu pisma pana posła: ˝Rzeczpospolita przejęła na siebie proces ich (wychowanków domów dziecka) wychowania i jest obowiązkiem państwa zapewnienie niezbędnej opieki medycznej wszystkim wychowankom domów dziecka˝ potwierdzam tę myśl. Jednocześnie zapewniam, iż wprowadzona w życie ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (DzU nr 28, poz. 153, ze zm.) zapewnia ubezpieczonym świadczenia zdrowotne określone w ustawie, w tym wychowankom domów dziecka, w myśl zasady solidarności społecznej i równego dostępu do świadczeń. Dodam, iż przepis art. 31 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym stanowi, iż kasa chorych realizuje uprawnienia ubezpieczonego do świadczeń na rzecz zachowania zdrowia, zapobiegania chorobom i wczesnego wykrywania chorób poprzez:    1) propagowanie zachowań prozdrowotnych, zachęcanie do indywidualnej odpowiedzialności za własne zdrowie,    2) zapewnienie ubezpieczonym profilaktycznych badań lekarskich w celu wczesnego rozpoznania chorób układu krążenia, chorób nowotworowych oraz innych chorób,    3) prowadzenie profilaktyki stomatologicznej u dzieci do lat 18,    4) przeprowadzanie badań profilaktycznych u dzieci do lat 18 i kobiet w ciąży,    5) wykonywanie szczepień ochronnych.    Świadczenia te dzieci mają zapewnione w wymienionej ustawie. Uprzejmie zwracam uwagę na współpracę wielu podmiotów - zgodnie ze słowami pana posła, że ˝obowiązkiem państwa jest zapewnienie niezbędnej opieki medycznej wszystkim wychowankom domów dziecka˝ - w realizacji wymienionych działań.    Kasa chorych realizuje świadczenia, o których mowa w ust. 1, w ramach profilaktycznych programów zdrowotnych lub programów polityki zdrowotnej:    1) zlecanych przez ministra zdrowia i opieki społecznej i finansowanych z budżetu państwa,    2) podejmowanych i finansowanych przez kasy chorych ze środków własnych,    3) finansowanych z innych źródeł.    Uprzejmie przedstawiam zasady organizacji świadczeń z zakresu medycyny wieku rozwojowego przy realizacji umowy w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej:    - prowadzenie świadczeń zdrowotnych w zakresie profilaktyki chorób wieku rozwojowego, a w szczególności: lekarskie badania profilaktyczne, obowiązkowe szczepienia ochronne, orzekanie o stanie zdrowia dzieci, należy do zadań zgodnie z zakresem kompetencji lekarza rodzinnego - lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, pielęgniarki środowiskowej - rodzinnej, położnej środowiskowej - rodzinnej,    - organizacja miejsc, w których wymienione świadczenia medyczne mają być wykonane, należy do kompetencji świadczeniodawcy, który podpisując kontrakt z kasą chorych, odpowiada za jakość i sposób ich wykonania (w zależności od potrzeb świadczenia powinny być udzielane w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej w warunkach domowych lub w innych miejscach, które zgodnie z potrzebami określi świadczeniodawca).    Uprzejmie wyjaśniam, iż zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa dzieciom w domu dziecka, a także zatrudnieniem personelu w celu realizacji tych zadań, w ramach własnych funduszy, należą do ustawowych zadań organu założycielskiego placówki, który deleguje uprawnienia na dyrektora.    Na tle powyższego zapisu uprzejmie udzielam odpowiedzi na dwa pytania:    1. ˝Jak ministerstwo ocenia stan opieki medycznej nad wychowankami domów dziecka˝? Uprzejmie wyjaśniam, iż zgodnie z art. 48 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (DzU nr 133, poz. 872 i nr 162, poz. 1126) z dniem 1 stycznia 1999 r. placówki wymienione w art. 2 pkt. 3-5 i 7 ustawy o systemie oświaty (w tym domy małych dzieci) zostały przejęte przez powiaty. Zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy o systemie oświaty (DzU z 1998 nr 64, poz. 414, ze zm.) do zadań organu prowadzącego placówkę należy m.in. zapewnienie warunków działania placówki, bezpiecznych i higienicznych warunków wychowania i opieki.    Przepis § 7 rozporządzenia ministra edukacji narodowej z dnia 21 lutego 1994 r. w sprawie rodzajów i zasad działania publicznych placówek opiekuńczo-wychowawczych i resocjalizacyjnych oraz ramowych statutów tych placówek (DzU nr 41, poz. 156 oraz z 1999 r. nr 67, poz. 758) wydanego na podstawie art. 71, art. 60 oraz art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty stanowi, iż celem m.in. placówek opiekuńczo-wychowawczych jest tworzenie właściwych dla prawidłowego rozwoju dzieci i młodzieży warunków wychowawczych, zdrowotnych i materialnych oraz prawidłowego przebiegu procesów rozwoju i socjalizacji. Nie powinno zatem budzić wątpliwości, iż zapewnienie właściwej kadry opiekuńczej należy do organu prowadzącego placówkę, a nie do kas chorych.    W świetle § 68 wymienionego rozporządzenia świadczenia zdrowotne są udzielane wychowankom placówek na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Zakres świadczeń określony w § 68 wymienionego rozporządzenia zapewnia i finansuje regionalna kasa chorych, zgodnie z ustawą o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.    Świadczenia zdrowotne na rzecz wychowanków domów dziecka zostały zapewnione poprzez umowy ze świadczeniodawcami, w rozumieniu ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Placówki opiekuńczo-wychowawcze nie są zakładami opieki zdrowotnej, dlatego też kasy chorych nie mają podstaw prawnych do zawarcia umowy na udzielanie świadczeń zdrowotnych.    Możliwe jest również zawarcie umowy na udzielanie świadczeń zdrowotnych pomiędzy kasą chorych a pielęgniarkami dotychczas zatrudnionymi w placówce opiekuńczo-wychowawczej, bowiem pielęgniarki mogą występować w tej umowie jako indywidualna praktyka pielęgniarska lub grupowa praktyka pielęgniarska zgodnie z art. 25 i 25a ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (DzU nr 91, poz. 410, ze zm.). Kasy chorych nie zawierają kontaktów z pielęgniarkami, które wykonują w ramach placówki opiekuńczo-wychowawczej tylko zadania opiekunek. W razie potrzeby kasy chorych gwarantują także świadczenia specjalistyczne, zarówno ambulatoryjne jak i szpitalne, udzielane w ramach ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym.    Nie można także pominąć przepisu art. 50 i art. 50a ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodzie lekarza (DzU z 1997 r. nr 28, poz. 152, ze zm.), iż indywidualna praktyka lekarska lub specjalistyczna praktyka lekarska oraz grupowa praktyka lekarska może być wykonywana w miejscu wezwania. Powyższy charakter wykonywania zawodu - w miejscu wezwania - dotyczy także pielęgniarki, zgodnie z ustawą o zawodach pielęgniarki i położnej. Należy podkreślić, iż ubezpieczony ma prawo wyboru m.in. lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub lekarza rodzinnego, lekarza specjalisty, pielęgniarki oraz wyboru szpitala; w imieniu dzieci, wychowanków domu dziecka uprawnienie to realizuje dyrektor placówki.    Wyjaśniam, iż czym innym jest obowiązek zatrudnienia pielęgniarek w celu zapewnienia całodobowej opieki przez personel odpowiednio przygotowany zawodowo, ale spełniający w istocie funkcje opiekuńcze. W tym zakresie dyrektorzy placówek mają nie tylko prawo, ale i obowiązek zatrudnienia pielęgniarek we własnym zakresie, bowiem wynika to z wyżej omawianego rozporządzenia ministra edukacji narodowej. Jednoznaczne stwierdzenie, że chodzi o wykonywanie pracy polegającej na sprawowaniu opieki (a nie udzielaniu świadczeń zdrowotnych) wynika z ramowego statutu domu dziecka, stanowiącego załącznik nr 2 wyżej omawianego rozporządzenia ministra edukacji narodowej.    2. ˝Czy Ministerstwo Zdrowia podejmie odpowiednie działania w celu przywrócenia opieki pielęgniarskiej w domach dziecka˝? Uprzejmie informuję, iż na wstępie wykazano, że dzieci - wychowankowie domów dziecka - mają zapewnione świadczenia zdrowotne, w tym pielęgniarskie. W przeciwieństwie do minionych lat świadczenia na rzecz dzieci są jasno określone przepisami prawa. Ważne jest, iż od 1 stycznia 1999 r. ubezpieczony ma prawo do wolnego wyboru lekarza i pielęgniarki.    Zgadzam się z opinią przedstawioną w interpelacji, iż należy zapewnić opiekę medyczną wszystkim dzieciom. Pozostaję w przekonaniu, iż odpowiadając na pytanie wykazano, iż przepisy ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym zapewniające przysługujące ubezpieczonym świadczenia określone w ustawie realizują instytucje ubezpieczenia zdrowotnego zwane kasami chorych. Kasa chorych finansuje wyłącznie realizację świadczeń zdrowotnych zgodnie z ustawą o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, zapewnienie właściwej kadry opiekuńczej należy do organu prowadzącego placówkę. Finansowanie pozostałych zadań placówek opiekuńczo-wychowawczych pozostaje w gestii organu założycielskiego.    W podsumowaniu jeszcze raz podkreślę, iż tylko prawidłowa realizacja zadań leżących w kompetencji różnych podmiotów - wspólne inwestowanie w opiekę nad dziećmi w zakresie świadczeń opiekuńczo-wychowawczych (np. dom dziecka - dyrektor placówki i organ założycielski) i świadczeń zdrowotnych (kasy chorych, Ministerstwo Zdrowia, inne źródła) - będzie gwarancją niewystąpienia sytuacji, o której pisze pan poseł: ˝sytuacji zagrażającej zdrowiu tysięcy małych Polaków i tak już pokrzywdzonych przez los˝.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Maciej Piróg    Warszawa, dnia 7 lutego 2000 r.